قرنی در دوران زندگی حضرت محمد(ص) ، پیامیر اسلام، مسلمان شد ولی هرگز ایشان را ندید، نقل میکنند وقتی برای دیدار حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) به مدینه آمد ایشان در جنگ بودند و او را ندید.[نقل دقیق شود!] پس از درگذشت حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) در سال ۶۳۲ میلادی حضرت علی - علیه السلام- را ملاقات کرد.
وی پس از این ملاقات قرن را به مقصد کوفه در عراق امروزی ترک کرد و در سال ۶۵۷ در جنگ صفین در حالی که در سپاه حضرت علی علیه السلام در برابر معاویه میجنگید به شهادت رسید. اویس زمان پیامبر اسلام را درک کرد و مسلمان شد، اما به خاطر سرپرستی و خدمت به مادرش، از دیدار حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) بازماند.
حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) در باره او چنین گفتهاست: «همانا از سوی قرن، رایحهٔ رحمان میشنوم.»
مسلمان شدن اویس در یمن و موفق نشدن او به دیدار با حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) یکی از موضوعاتی است که در عرفان و ادبیات فارسی به آن پرداخته شده، رباعی زیر از ابوسعید ابوالخیر یکی از معروفترین نمونهها است که رابطه اویس و حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) را یک رابطه عرفانی معرفی میکند:
| گر در یمنی چو با منی پیش منی | گر پیش منی چو بی منی در یمنی | |
| من با تو چنانم ای نگار یمنی | خود در غلطم که من توام یا تو منی |
در تذکرةالاولیا عطار نیشابوری در ذکر شماره 2 در مورد اُوَیس قَرَنی آمده است:
«آن قبله تابعین، آن قُدوه اربعین، آن آفتاب پنهان، آن نَفسِ رحمان، آن سُهیل یُمَنی، اُویس قَرَنی- رضی الله عنه...»
مقبره سلطان ویس مربوط به دوره سلجوقیان و در ارتفاعات شمالی شهر قزوین در روستای الولک قرار دارد. این مقبره که در دامنه کوهی به همین نام واقع شده است از دو بخش مقبره و ساختمان جانبی تشکیل شده است. خود مقبره ساختمانی هشتی شکل ، با گنبدی سنگی می باشد و ساختمان وابسته به آن شامل سرداب و نمازخانه است . کل بنا با سنگ لاشه و ملاس ماسه و گچ ساخته شده است . به گفته حمدالله مستوفی تاریخ نگار مشهور ، این مقبره متعلق به اویس قرنی یکی از صحابه حضرت علی (ع) می باشد.
تذکرةالاولیاء- تالیف: شیخ فریدالدین عطار نیشابوری- تصحیح و تحشیه: رینولد آلن نیکلسون-انتشارات اساطیر، چاپ دوم،1383
علم و عمل اي دوست به مايي و مني نيست